Koniec rocznego programu pilotażowego
Dwustronne porozumienie o wymianie migrantów między Wielką Brytanią a Francją wygasło po roku obowiązywania. Brytyjskie MSW potwierdziło w środę, że program nie przetwarza już nowych spraw, co oznacza zakończenie mechanizmu „jeden za jednego”. Pozwalał on Wielkiej Brytanii na odsyłanie do Francji osób przybywających łodziami przez kanał La Manche w zamian za przyjmowanie zweryfikowanych azylantów. Umowa, zawarta w połowie 2025 roku przez ówczesnego premiera Wielkiej Brytanii Keira Starmera w celu złagodzenia napięć dyplomatycznych po brexicie, miała obowiązywać do 1 października 2026 roku. Choć brytyjscy urzędnicy wyrażali zainteresowanie kontynuacją współpracy, francuskie MSW potwierdziło, że negocjuje warunki wycofania się z porozumienia.
- Wielka Brytania i Francja uruchamiają pilotażowy program odsyłania migrantów za rządów Keira Starmera.
- Francuski minister spraw wewnętrznych Laurent Nunez ogłasza, że program nie zostanie przedłużony po październiku.
- Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham prosi prezydenta Francji Emmanuela Macrona o przedłużenie umowy.
- Brytyjskie MSW potwierdza, że program przestał przyjmować nowe sprawy.
Wyniki wymiany i ograniczenia operacyjne
W ramach wzajemnego porozumienia Wielka Brytania odesłała do Francji około 1500 nielegalnych migrantów i przyjęła podobną liczbę legalnych wnioskodawców. Wynik ten nie osiągnął założonego celu 2600 transferów między oboma krajami. Brytyjskie władze priorytetowo traktowały legalne przyjęcia osób posiadających więzi rodzinne w Wielkiej Brytanii oraz obywateli narodowości uznawanych za szczególnie narażone na działania grup przemytniczych. Źródło w brytyjskim rządzie zauważyło, że program odniósł pewne sukcesy, ale nie osiągnął zamierzonej skali operacyjnej. Zaplanowane loty powrotne odbędą się w najbliższych tygodniach, podczas gdy obie administracje zakończą rozpatrywanie otwartych spraw.
Napięcia dyplomatyczne i polityka europejska
Trudności operacyjne w ramach mechanizmu transgranicznego ograniczyły tygodniową przepustowość transferów. Brytyjska minister spraw wewnętrznych Shabana Mahmood poinformowała parlament we wrześniu, że zarządzanie dużą liczbą powrotów w ramach francuskiej struktury administracyjnej generowało znaczne napięcia.
Operacyjnie najtrudniejsze okazało się zwiększenie skali cotygodniowych wydaleń do systemu francuskiego.
Francuski minister spraw wewnętrznych Laurent Nunez poinformował wcześniej ustawodawców w czerwcu, że w ramach paktu do Francji odesłano 951 osób, a Wielka Brytania przyjęła 935. Nunez stwierdził wówczas, że Francja dąży do szerszej strategii europejskiej, zamiast samodzielnego zarządzania dwustronną ochroną granic. Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham apelował do prezydenta Francji Emmanuela Macrona podczas rozmów dwustronnych we wrześniu o utrzymanie umowy, jednak Paryż podtrzymał decyzję o wycofaniu się. Grupy humanitarne, w tym Lekarze bez Granic, sprzeciwiały się programowi od samego początku, krytykując traktowanie osób ubiegających się o azyl i sprzeciwiając się jego przedłużeniu.
Liczba przepraw przez kanał La Manche i ofiary
Zakończenie programu pilotażowego zbiega się ze zmianami w skali migracji przez kanał La Manche, gdzie przeprawy małymi łodziami stały się problemem krajowym w 2018 roku. Dane brytyjskiego rządu pokazują, że między styczniem a końcem września 2026 roku przez kanał przybyło 19 196 migrantów, co stanowi spadek o ponad 40% w porównaniu z analogicznym okresem 2025 roku. Mimo mniejszej liczby przepraw, trasa morska pozostaje niebezpieczna. Od stycznia do końca września 2026 roku zginęło co najmniej 22 migrantów próbujących przepłynąć kanał, w tym trzy osoby w poniedziałek przed wygaśnięciem umowy.