Ostateczne zatwierdzenie w Izbie Deputowanych
Włoska Izba Deputowanych przegłosowała w czwartek ostateczny kształt reformy wyborczej promowanej przez premier Giorgię Meloni. W tajnym głosowaniu poparło ją 227 posłów, a 164 było przeciw. Ustawa wprowadza system w pełni proporcjonalny z premią mandatową, która gwarantuje większość parlamentarną każdemu sojuszowi, który zdobędzie ponad 42% głosów. Według ANSA premia wynosi stałe 70 mandatów w Izbie Deputowanych i 35 w Senacie, pod warunkiem przekroczenia progu 42% w obu izbach. Poprzednie zasady przewidywały, że około dwie trzecie ustawodawców wybierano w systemie proporcjonalnym, a resztę w okręgach jednomandatowych, co zdaniem analityków mogło sprzyjać opozycji. Tekst ustawy wymaga również, aby każda koalicja lub partia startująca samodzielnie wskazała kandydata na premiera przed wyborami. Ostateczne zatwierdzenie wymagało czterech głosowań parlamentarnych.
Preferencje i listy kandydatów
Reforma przywraca preferencje w ramach systemu mieszanego. Każda lista partyjna zawiera blok sześciu nazwisk z zablokowanym liderem listy, a wyborcy mogą oddać do trzech głosów preferencyjnych przy zachowaniu parytetu płci. Nikt nie może kandydować w więcej niż pięciu okręgach wielomandatowych. W okręgach jednomandatowych żadna z płci nie może stanowić więcej niż 60% kandydatów na liście lub w koalicji. Opozycja twierdzi, że preferencje są „fałszywe”, ponieważ liderzy list są z góry ustaleni. Giuseppe Conte, były premier i lider Ruchu Pięciu Gwiazd, powiedział:
To farsa; nie oszukujmy Włochów.
Conte dodał również, że ponad 80% składu przyszłego parlamentu zostanie wyłonionych przez liderów partyjnych.
Stanowiska rządu i opozycji
Kiedy przygotowywano reformę, koalicja Meloni prowadziła w sondażach. Od czasu pojawienia się w lutym skrajnie prawicowej partii Przyszłość Narodu, sondaże pokazują, że koalicja rządząca traci do centrolewicy, a niektórzy analitycy twierdzą, że reforma może przynieść odwrotny skutek. Meloni napisała na platformie X po głosowaniu:
Kto wygrywa, musi mieć możliwość rządzenia.
Liderka PD Elly Schlein odpowiedziała w parlamencie:
Zmieniajcie ordynację wyborczą, my i tak wygramy w każdym systemie głosowania.
Politycy opozycji uznali ustawę za błędną i niekonstytucyjną. Argumentują, że premia mandatowa jest niezgodna z konstytucją i zapowiadają odwołanie się do Trybunału Konstytucyjnego.
Prawybory i Trybunał Konstytucyjny
Wymóg wskazania kandydata na premiera ujawnił podziały między Partią Demokratyczną a Ruchem Pięciu Gwiazd. Schlein stwierdziła, że przywództwo należy do partii, która zdobędzie o jeden głos więcej, a prawybory zostaną zorganizowane, jeśli inni nie zaakceptują tej zasady. Conte naciska na prawybory. Piero Ignazi, profesor politologii porównawczej na Uniwersytecie Bolońskim, powiedział:
Prawybory prawdopodobnie pogorszą sytuację lewicy, ponieważ są rywalizacją, w której jedna osoba mówi: „Jestem lepszy od drugiego”, a to nie ułatwia współpracy.
Il Sole 24 ORE donosi, że grupa prawników pod kierownictwem Roberto Zaccarii i Enrico Grosso złoży apelacje we wszystkich 29 sądach apelacyjnych, gdy tylko ustawa wejdzie w życie. Nastąpi to po podpisaniu jej przez prezydenta Sergio Mattarellę i 15 dniach od publikacji w Dzienniku Urzędowym (Gazzetta ufficiale), co spodziewane jest pod koniec miesiąca. Sędziowie mają skierować sprawę do Trybunału Konstytucyjnego, który powinien wydać orzeczenie do stycznia lub najpóźniej w pierwszej połowie lutego. PD nie zamierza przeprowadzać prawyborów przed lutym.
Dolina Aosty
Głosowanie regionalne w Dolinie Aosty będzie teraz wliczane do wyniku krajowego. Franco Manes, deputowany z tego regionu, powiedział:
W ramach tej reformy wyborczej poświęca się autonomię w imię sterowności, ale nawet nie ma pewności, że ktoś wygra.
Komisarz regionalny partii Bracia Włosi Walter Musso stwierdził, że zmiana nadaje wyborcom z Doliny Aosty równą wagę demokratyczną w porównaniu z innymi regionami.