Klastry otwarte po miesiącach impasu

Unia Europejska otworzyła we wtorek, 13 października, dwa nowe klastry negocjacyjne z Ukrainą i Mołdawią. Stało się to dzień po tym, jak 27 państw członkowskich zatwierdziło ten krok w poniedziałek, 12 października. Nowe klastry obejmują rynek wewnętrzny (klaster 2) oraz konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (klaster 3). Rozmowy akcesyjne są zorganizowane w 35 rozdziałach pogrupowanych w sześć klastrów. Węgry blokowały dwa nowe klastry przez miesiące, sprzeciwiając się im czterokrotnie, przy czym ostatnia odmowa miała miejsce 8 września. Rozmowy Mołdawii są powiązane z rozmowami Ukrainy, więc zamrożenie negocjacji z Kijowem wstrzymało również Kiszyniów, który złożył wniosek o członkostwo w UE 3 marca 2022 r. Blokada miała miejsce za rządów Viktora Orbána.

Co obejmują nowe klastry

Klaster 2 obejmuje swobodny przepływ towarów, usług, pracowników i kapitału, a także unijne zasady dotyczące konkurencji, usług finansowych, prawa spółek i ochrony konsumentów. Klaster 3 obejmuje podatki, politykę gospodarczą i monetarną, przemysł, transformację cyfrową, zatrudnienie, edukację, badania i cła. Jeden z raportów wskazuje na dziewięć rozdziałów w klastrze rynku wewnętrznego i osiem w klastrze konkurencyjności. Wicepremier Mołdawii, Cristina Gherasimov, powiedziała na konferencji prasowej, że rozdziały dotyczą bezpieczeństwa produktów, praw pracowniczych, jakości edukacji oraz bezpieczeństwa usług cyfrowych używanych przez obywateli. Dodała, że dla przedsiębiorstw reformy oznaczają prostsze procedury i dostęp do większej bazy klientów.

Ustawa o mniejszościach otwiera drogę

Porozumienie unijne nastąpiło kilka godzin po przyjęciu przez Ukrainę ustawy o edukacji mniejszości, której domagały się Węgry w zamian za zniesienie weta. Parlament Ukrainy przyjął również przepisy chroniące prawa mniejszości narodowych, usuwając istotną przeszkodę na drodze do członkostwa. Status mniejszości węgierskiej w zachodniej Ukrainie powodował napięcia z Budapesztem, który blokował wniosek Kijowa, złożony kilka dni po pełnoskalowej inwazji Rosji w lutym 2022 r. Irlandzki minister stanu ds. europejskich i obrony, Thomas Byrne, powiedział, że niektóre państwa członkowskie wciąż zgłaszają kwestie, które wymagają wyjaśnienia, a jego zespół współpracuje z Ukrainą i Komisją, aby odpowiedzieć na każdą z nich. Wicepremier Ukrainy, Wsewołod Czencow, powiedział, że Kijów jest w pełni zaangażowany w reformy niezbędne do akcesji i chce przeprowadzić je tak szybko, jak to możliwe.

Pozostałe klastry i harmonogram

Pozostały dwa nieotwarte klastry, które PAP wymienia jako klimat i rolnictwo. Byrne powiedział, że irlandzka prezydencja dąży do otwarcia wszystkich pozostałych grup przed końcem swojej kadencji. Komisarz Marta Kos powiedziała, że oczekuje otwarcia pozostałych dwóch klastrów dla obu krajów przed końcem roku, zauważając, że perspektywy na początku roku były inne. Handelsblatt podaje, że zakończenie rozmów z Ukrainą nie jest spodziewane przed następną dekadą oraz że eksperci oceniają, iż kraj ten jest daleki od standardów UE w walce z korupcją. Czarnogóra, licząca około 620 000 mieszkańców, jest najbardziej zaawansowana wśród kandydatów i mogłaby zakończyć rozmowy do końca 2026 r., jeśli utrzyma tempo reform.

Co dalej

Każdy krok wymaga jednomyślnej zgody 27 państw członkowskich, a ostateczna decyzja o członkostwie wymaga tego samego. Wieczorem w czwartek, 15 października, przywódcy UE spotykają się na szczycie jesiennym, podczas którego rozszerzenie znajduje się w porządku obrad. Oba kraje mają jeszcze dwa z sześciu klastrów do otwarcia, a Komisja wyznaczyła cel na koniec roku.