Drugi największy roczny ubytek w historii

Wspólny raport opublikowany 30 września 2026 roku przez Szwajcarską Sieć Monitoringu Lodowców (GLAMOS) oraz Szwajcarską Akademię Nauk wykazał 5,5-procentowy spadek objętości lodu lodowcowego w Szwajcarii w 2026 roku. Spadek ten stanowi drugi największy roczny ubytek procentowy w historii pomiarów, ustępując jedynie rokowi 2022, kiedy pył saharyjski przyciemnił pokrywę śnieżną i przyspieszył absorpcję promieni słonecznych. Glacjolodzy z GLAMOS oparli swoje ustalenia na kompleksowych wrześniowych badaniach 23 lodowców referencyjnych, ekstrapolując dane na wszystkie 1288 formacji lodowcowych w Szwajcarii. W wyniku ciągłego topnienia całkowita objętość lodu lodowcowego w Szwajcarii skurczyła się do około jednej trzeciej stanu z 2003 roku, kiedy letnia fala upałów spowodowała 3,5-procentowy ubytek objętości w jednym sezonie.

Alpejskie lodowce nie mają szans na przetrwanie w dłuższej perspektywie w takich warunkach.

Dziesięcioletnie przyspieszenie i fale upałów

Roztopom w 2026 roku towarzyszyła zima z niskimi opadami śniegu oraz najgorętsze w Szwajcarii czerwiec, lipiec i sierpień od rozpoczęcia oficjalnych pomiarów krajowych w 1864 roku, jak podaje Federalny Urząd Meteorologii i Klimatologii. Intensywne fale upałów w maju i czerwcu wyjątkowo wcześnie usunęły ochronną pokrywę śnieżną, wystawiając starszy, odsłonięty lód na bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Dyrektor GLAMOS, Matthias Huss, zauważył, że zimowy śnieg pełni dwie kluczowe funkcje: chroni starszy lód przed ablacją i dostarcza masy niezbędnej do tworzenia nowego lodu na dużych wysokościach. W ciągu ostatniej dekady tempo topnienia gwałtownie przyspieszyło. Szwajcarskie lodowce straciły 10 proc. swojej objętości między 1990 a 2000 rokiem, ale w ciągu dziesięciu lat poprzedzających 2026 rok ubytek wyniósł 27 proc. Tylko w latach 2021–2026 lodowce straciły blisko 20 proc. całkowitej objętości lodu, co stanowi pięcioletnie tempo utraty ponad dwukrotnie wyższe niż w jakimkolwiek wcześniej odnotowanym okresie pięcioletnim.

Pomiary terenowe w kluczowych miejscach Alp

Zespoły terenowe odnotowały w 2026 roku spadek średniej grubości lodu na szwajcarskich lodowcach o wartości od 2,5 do 4 metrów. Na lodowcu Glacier de Tsanfleuron średnia grubość spadła o ponad 4 metry. Na lodowcu Scex Rouge, położonym na wysokości blisko 3000 metrów, czterometrowy aluminiowy pal pomiarowy zainstalowany równo z powierzchnią lodu pod koniec lipca, pod koniec września wystawał ponad trzy metry ponad powierzchnię. Skłoniło to glacjologów do szacunków, że lodowiec może całkowicie zniknąć w ciągu 10–15 lat. Lodowiec Aletsch, największa masa lodu w Alpach o długości blisko 23 kilometrów i powierzchni 76 kilometrów kwadratowych, odnotował największe roczne topnienie w historii. W schronisku Konkordia-Hütte, zbudowanym około 150 lat temu w pobliżu krawędzi lodu, odwiedzający muszą obecnie wspinać się po długich stalowych schodach, aby wejść do środka, ponieważ powierzchnia lodowca obniżyła się znacznie poniżej pierwotnego fundamentu.

Znajdujemy się teraz w tym nowym świecie, w tej przyszłości, gdzie lodowce po prostu topnieją.

Skutki hydrologiczne i niestabilność zboczy

Między lipcem a wrześniem 2026 roku topniejące lodowce odprowadziły około 2,2 biliona litrów wody, co odpowiada ponad czterokrotności rocznego zużycia wody pitnej przez wszystkie szwajcarskie gospodarstwa domowe. Choć wysoki letni odpływ tymczasowo zasilał systemy rzeczne podczas okresów suszy, glacjolodzy ostrzegli, że postępująca redukcja masy lodu zmniejszy przyszłe rezerwy słodkiej wody, od których zależy rolnictwo alpejskie i energetyka wodna. Cienki lód destabilizuje również otaczające zbocza górskie. W południowej Szwajcarii osunięcie lodowca 2 maja 2025 roku zniszczyło części ewakuowanej wioski Blatten i doprowadziło do zaginięcia jednej osoby, podczas gdy podobna niestabilność kriosfery wywołała w sierpniu 2026 roku śmiertelną powódź wzdłuż zawalonego zbocza w Himalajach w Nepalu.