Nagroda i reakcja Trumpa

Navi Pillay, 85-letnia prawniczka z RPA i była sędzia MTK, została ogłoszona laureatką Pokojowej Nagrody Nobla w piątek 9 października. Komitet Noblowski docenił jej wysiłki na rzecz pokoju i prawa międzynarodowego, które według uzasadnienia otworzyły drogę do bardziej kompleksowego globalnego porządku prawnego.

Donald Trump skrytykował tę decyzję podczas wiecu w Syracuse w stanie Nowy Jork w piątek oraz w mediach społecznościowych. Nazwał osoby odpowiedzialne za wybór „radykalnymi ideologami” i „wrogami cywilizacji”, dodając, że decyzja ta trwale zdyskredytuje nagrodę. Napisał, że nic nie wie o Pillay.

Nic nie wiem o tej kobiecie i nikt o niej nie wie!

Trump stwierdził, że Stany Zjednoczone, reprezentowane przez niego jako prezydenta, powinny otrzymać tę nagrodę. Twierdził, że rozwiązał osiem wojen i zapowiedział, że wkrótce rozwiąże lub wygra dwie kolejne, odnosząc się do konfliktów w Iranie i na Ukrainie. Nazwał również komitet w Norwegii skorumpowanym.

Sankcje wobec trybunału

Kilka godzin po ogłoszeniu nagrody rząd USA ogłosił sankcje wobec Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze, oskarżając go o upolitycznienie działań i atakowanie Izraela. Wcześniejsze sankcje USA dotyczyły sędziów i personelu, przy czym dane różniły się w zależności od źródła: jeden raport mówił o 17 sędziach i urzędnikach, inny o dziewięciu z 18 sędziów trybunału. Nowy środek uderza w sam trybunał jako instytucję.

Sekretarz stanu Marco Rubio przekazał, że sankcje zakazują amerykańskim firmom i organizacjom prowadzenia transakcji z trybunałem i mają na celu obronę suwerenności USA. Administracja poinformowała, że dąży do „odcięcia zasobów i sparaliżowania zdolności funkcjonowania” instytucji. Niektóre środki wchodzą w życie dopiero po sześciomiesięcznym okresie karencji, co według Waszyngtonu daje państwom członkowskim czas na wynegocjowanie rozwiązania amerykańskich obaw.

Odpowiedź Pillay

Pillay odpowiedziała w sobotę za pośrednictwem wideo podczas wydarzenia w Centrum Pokojowej Nagrody Nobla w Oslo. Zauważyła, że istnieje wiele napięć i niepokoju o przyszłość sądów międzynarodowych, zwłaszcza MTK, a sankcje stanowią najpoważniejszy element tej sytuacji.

Najważniejsze jest to, że sankcje zostały ogłoszone przez państwo wobec sędziów, tylko z powodu wydawanych przez nich nakazów sądowych. Jest to bezprecedensowe i niedopuszczalne.

Trybunał oświadczył, że środki te stanowią atak na praworządność oraz fundamenty międzynarodowego porządku prawnego. Kariera Pillay obejmuje pracę jako sędzia MTK, funkcję Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka oraz przewodniczenie komisji śledczej ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich i Izraela. Raport tej komisji stwierdził, że istnieją uzasadnione podstawy, by uznać, iż Izrael dopuszcza się ludobójstwa w Strefie Gazy.

Co dalej

MTK z siedzibą w Hadze rozpoczął działalność w 2002 roku i zajmuje się zbrodniami przeciwko ludzkości, zbrodniami wojennymi, ludobójstwem oraz zbrodniami agresji. Sprawy trybunału obejmują m.in. Darfur, Strefę Gazy, Demokratyczną Republikę Konga i Ukrainę. Jak podał Tgcom24, członkami jest 125 państw, w tym Włochy. Trybunał nie posiada własnych sił policyjnych i polega na państwach członkowskich w egzekwowaniu swoich decyzji. Unia Europejska również zareagowała na sankcje, choć dostępne raporty nie precyzują jej stanowiska.