Suwerenność w Unii Europejskiej jest nieustannie kwestionowana i renegocjowana poprzez orzeczenia prawne, reguły fiskalne i warunki polityczne, a kompetencje przesuwają się między Brukselą a stolicami państw członkowskich.
Od 26 majaOstatnia zmiana:
Co się zmieniło
Szczyt zakończył się bez przełomu budżetowego, Costa przejmuje negocjacje przed listopadowymi i grudniowymi spotkaniami
Macron wzywa do porozumienia do końca 2026 roku przed wyborami we Francji, Włoszech i Polsce w 2027 roku
Merz prosi przywódców o uzupełnienie finansowania dla Ukrainy na zimę
Starcie o budżet
Rada Europejska 15–16 października nie przyniosła przełomu w sprawie budżetu na lata 2028–2034. Rządy sprzeciwiły się tekstowi prezydencji irlandzkiej, który ustala całkowitą kwotę na około 1,62 biliona euro w stałych cenach z 2025 roku, czyli o około 140 miliardów euro poniżej propozycji Komisji. Szwecja oświadczyła, że go nie poprze, a Meloni odrzuca cięcia w rolnictwie, rybołówstwie czy polityce spójności.
Przyjęcie wymaga jednomyślności wszystkich 27 państw oraz zgody Parlamentu bezwzględną większością głosów. Costa przejmuje negocjacje, a przed nami specjalne posiedzenie w listopadzie i szczyt w grudniu. Niektórzy urzędnicy twierdzą, że porozumienie może zostać przesunięte na 2027 rok.
Presja terminu
Macron wzywa do zawarcia porozumienia do końca 2026 roku, zanim wybory we Francji, Włoszech i Polsce w 2027 roku skomplikują rozmowy. Projekt konkluzji złagodził zobowiązanie do końca roku na rzecz wezwania do „terminowego porozumienia”, choć Costa wciąż naciska na grudzień.
Zasady i rozszerzenie
Niemcy, Włochy i Belgia chcą unijnego „hamulca awaryjnego” dla uciążliwych nowych przepisów. Ukraina i Mołdawia otwierają klastry 2 i 3, a Merz poprosił przywódców o uzupełnienie finansowania dla Ukrainy na zimę. Testem jest, czy Szwecja i inni płatnicy netto ruszą przed listopadowym specjalnym posiedzeniem.
Co dalej
Komisja przedstawia przegląd polityki rozszerzenia i mapy drogowe.
Przedstawił projekt budżetu na lata 2028-2034 o wartości około 1,62 bln EUR, poniżej propozycji Komisji, i nie zadowolił ani płatników netto, ani beneficjentów.
European Commission
EU executive
Powiedział ambasadorom 12 października, że cięcia w funduszach rezerwowych przekraczające 22 miliardy euro osłabią zdolność Unii do reagowania na kryzysy.
Antonio Costa
European Council President
Nadal dąży do porozumienia budżetowego do grudnia i otrzymał list od Niemiec, Włoch i Belgii z prośbą o hamulec awaryjny dla nowych przepisów.
Ulf Kristersson
Swedish Prime Minister
15 października powiedział, że Szwecja nie poprze projektu budżetu na lata 2028–2034 przygotowanego przez prezydencję irlandzką.
Germany, Netherlands, Sweden, Austria and allies
Budget-cutting member states
Sprzeciwiać się wszelkim podwyżkom i dążyć do głębszych cięć w budżecie UE na lata 2028-2034.
Giorgia Meloni
Italian Prime Minister
14 października powiedział Senatowi, że Włochy nie zaakceptują cięć w rolnictwie, rybołówstwie ani funduszach spójności w budżecie na lata 2028-2034.
EU finance ministers
Council of finance ministers
Uzgodnił 9 października przeniesienie części uprawnień nadzorczych na poziom UE, w słabszej formie niż proponowała Komisja.
Slovak government
National government
Zgodzono się na wznowienie obrad komisji z Rosją 25 listopada oraz na wymianę attaché wojskowych, odchodząc od głównego nurtu UE.
Obietnice
European Commission
Komisja przedstawi pod koniec października mapy drogowe dla Ukrainy, Mołdawii, Albanii i Czarnogóry.
OtwartaTermin 28 października
Paweł Zalewski, Polish Deputy Defence Minister
Polska przedstawi w ciągu dwóch tygodni projekt ustawy o gotowości obronnej państwa, umożliwiającej militarne operacje kinetyczne przed stanem wojennym.
OtwartaTermin 22 października
Antonio Costa
Dwa klastry negocjacyjne dotyczące akcesji Ukrainy zostaną otwarte na październikowym szczycie Rady Europejskiej, a pozostałe klastry być może do końca roku.
DotrzymanaTermin 16 października
Klastry 2 i 3 otwierają się dla Ukrainy i Mołdawii, zgodnie z aktualnym stanem.
Otwarte pytania
Czy skrócony tekst irlandzki uzyska jednomyślność, której potrzebuje WRF na lata 2028-2034?
Czy Parlament zaakceptuje rozcieńczone uprawnienia nadzorcze ESMA uzgodnione przez ministrów finansów?
Czy państwa członkowskie zaakceptują głosowanie większością kwalifikowaną w niektórych decyzjach dotyczących rozszerzenia?
Czy przywódcy poprą hamulec awaryjny dla nowych przepisów UE zaproponowany przez Niemcy, Włochy i Belgię?
Oś czasu
Szwecja odrzuci projekt budżetu UE na lata 2028–2034 przygotowany przez prezydencję irlandzką
Premier Szwecji Ulf Kristersson oświadczył 15 października, że Sztokholm nie poprze projektu budżetu na lata 2028–2034 przygotowanego przez prezydencję irlandzką. Ponieważ przyjęcie wymaga jednomyślności, obecny tekst nie może zostać zatwierdzony, a Szwecja dołącza do innych płatników netto, którzy są mu przeciwni.
Bratysława zgodziła się na wznowienie prac swojej komisji międzyrządowej z Moskwą, z sesją zaplanowaną na 25 listopada, oraz na wymianę attaché wojskowych po raz pierwszy od inwazji na Ukrainę w 2022 roku, co odróżnia ją od linii większości stolic UE wobec Rosji.
Meloni odrzuca cięcia budżetowe na lata 2028–2034 w rolnictwie, rybołówstwie i funduszach spójności
Premier Giorgia Meloni powiedziała 14 października włoskiemu Senatowi, że Rzym nie zaakceptuje budżetu UE na lata 2028–2034, który ograniczałby środki na Wspólną Politykę Rolną, rybołówstwo lub fundusze spójności. Tym samym Włochy sprzeciwiają się propozycji irlandzkiej prezydencji opiewającej na 1,622 biliona euro, przed szczytem przywódców.
Deutsche Telekom, Orange, Vodafone i Telefónica prowadzą wstępne rozmowy na temat wspólnego podejścia do częstotliwości 2 GHz, podczas gdy ministrowie telekomunikacji UE spotkali się w Limerick 13 października. Celem jest zmniejszenie europejskiej zależności od Starlinka.
Niemcy, Włochy i Belgia zwróciły się do przewodniczącego Rady Costy w liście o umożliwienie państwom członkowskim wstrzymywania nowych unijnych przepisów uznawanych za nadmiernie obciążające dla rządów i biznesu. Wniosek wpływa na kilka dni przed szczytem przywódców (15–16 października) i dotyczy sposobu stanowienia prawa.
Wszystkie 27 państw zgodziło się otworzyć klastry akcesyjne 2 i 3 dla Ukrainy i Mołdawii
Irlandzki minister ds. europejskich Thomas Byrne poinformował 13 października, że wszystkie 27 państw członkowskich zgodziło się otworzyć klastry negocjacyjne 2 i 3 dla Ukrainy i Mołdawii, obejmujące rynek wewnętrzny, konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, po przeprowadzeniu reform związanych z akcesją.
Czarnogóra zamyka trzy rozdziały negocjacyjne, rozpoczyna się prace nad traktatem akcesyjnym
Czarnogóra zamknęła trzy rozdziały negocjacji akcesyjnych z UE 12 października, a rozpoczęto prace nad projektem traktatu akcesyjnego. Członkostwo wciąż wymaga zgody wszystkich 27 państw członkowskich, co daje każdej stolicy prawo weta przy ratyfikacji.
Ambasador USA Matthew Whitaker powiedział 12 października na Warszawskim Forum Bezpieczeństwa, że NATO potrzebuje zmodernizowanych baz, sieci paliwowych i porozumień o stacjonowaniu wojsk, aby przenieść siły z Europy Zachodniej do Wschodniej, i umieścił Europę na czwartym miejscu wśród priorytetów USA.
Komisja sprzeciwia się cięciom w rezerwach budżetowych UE przekraczającym 22 mld euro
Komisja poinformowała ambasadorów UE 12 października, że cięcia prezydencji irlandzkiej w funduszach rezerwowych wynoszące ponad 22 mld euro osłabią zdolność Unii do reagowania na przyszłe kryzysy, zaostrzając spór o budżet na lata 2028–2034 przed szczytem.
Ministrowie finansów UE uzgodnili osłabiony transfer uprawnień nadzorczych na poziom unijny
Ministrowie finansów UE uzgodnili 9 października przekazanie niektórych uprawnień nadzorczych nad giełdami, izbami rozliczeniowymi i depozytami papierów wartościowych na poziom struktur unijnych, ale w znacznie osłabionej formie po sprzeciwie władz krajowych. Krajowi nadzorcy zachowują większą swobodę niż proponowała Komisja.
Słowacja wznowiła kontakty attache wojskowego z Moskwą po czteroletniej przerwie, wysyłając dwóch słowackich oficerów do Rosji, podczas gdy rosyjski oficer marynarki udaje się do Bratysławy. Słowacka opozycja ostrzega przed ryzykiem szpiegostwa i nazywa tę decyzję szkodliwą. Posunięcie to odbiega od głównego nurtu UE, który zakłada militarną izolację Rosji.
Kanadyjski premier Mark Carney ogłosił, że Ursula von der Leyen i Antonio Costa wezmą udział w szczycie w Montrealu w dniach 29–30 października, aby zainicjować sojusz z UE. Decyzja ta zapada po zewnętrznej ingerencji politycznej wymierzonej w suwerenność kanadyjskich prowincji.
Irlandia proponuje cięcia do 200 mld euro w budżecie UE
Prezydencja Irlandii przygotowała 9 października poprawiony projekt negocjacyjny, który zmniejsza propozycję Komisji dotyczącą wieloletniego budżetu UE na lata 2028–2034 o 100–200 miliardów euro (z pierwotnych 2 bilionów euro). Kompromis jest odpowiedzią na skoordynowane naciski ze strony Niemiec, Holandii, Danii, Austrii, Finlandii i Szwecji.
Wiceminister obrony narodowej Paweł Zalewski ogłosił projekt ustawy o gotowości obronnej państwa, która upoważniałaby wojsko do działań kinetycznych przed ogłoszeniem stanu wojennego. Projekt ma być gotowy w ciągu dwóch tygodni i stanowi odpowiedź na eskalację zagrożeń hybrydowych na granicach UE.
Polscy prokuratorzy umorzyli śledztwo w sprawie wtargnięcia rosyjskiego drona w dniach 9–10 września 2025 r. bez ustalenia sprawców, znajdując w niektórych dronach polskie karty SIM. Większość akt sprawy jest utajniona. Zamknięcie postępowania podkreśla trudność przypisania odpowiedzialności za incydenty hybrydowe.
Holenderski minister obrony Dilan Yesilgöz powiedział 8 października w parlamencie, że Rosja jest „naszym wrogiem”, co skłoniło ambasadę Rosji do zażądania wyjaśnień od holenderskiego rządu. Premier Rob Jetten poparł to sformułowanie następnego dnia.
Komisja odrzuca wnioski Włoch i Grecji o elastyczność fiskalną
Komisja odrzuciła 8 października włoskie i greckie wnioski o dodatkową elastyczność fiskalną, podkreślając, że zasady strefy euro nie mogą być wielokrotnie zmieniane z powodu inflacji związanej z energią. Odmowa wzmacnia egzekwowanie przez Brukselę wspólnej dyscypliny budżetowej w obliczu nacisków krajowych.
Costa zaprasza Zełenskiego na październikowy szczyt Rady Europejskiej
Przewodniczący Rady Europejskiej Costa zaprosił prezydenta Ukrainy Zełenskiego na szczyt 15–16 października, spodziewając się, że wówczas zostaną otwarte dwa klastry negocjacyjne dotyczące akcesji, a pozostałe klastry potencjalnie do końca roku. Zaproszenie stawia ścieżkę członkostwa Ukrainy w centrum agendy szczytu.
Komisja proponuje stopniową integrację i szybszą ścieżkę członkostwa dla kandydatów
Komisja przedstawiła 8 października plan stopniowej integracji z UE, dający kandydatom wcześniejszy dostęp do części jednolitego rynku i ograniczający możliwości blokowania etapów negocjacji przez poszczególne państwa. Osobne mapy drogowe dla Ukrainy, Mołdawii, Albanii i Czarnogóry mają zostać opublikowane w październiku, a komisarz Kos prognozuje przyjęcie dwóch lub trzech nowych członków do 2030 roku.
Trybunał Obrachunkowy krytykuje wydatki UE w wysokości 6,7 mld euro w trakcie zaostrzonych negocjacji nad WRF
Europejski Trybunał Obrachunkowy skrytykował wydatki UE w wysokości 6,7 mld euro, poinformował 8 października dziennik Frankfurter Allgemeine Zeitung. To ustalenie zwiększa presję na propozycję Komisji, by wiązać więcej środków z wieloletnich ram finansowych z reformami i kamieniami milowymi, podczas gdy państwa członkowskie negocjują ramy na lata 2028–2034.
Amerykańscy dyplomaci naciskali na Kanadę, Litwę i UE, aby wycofały sponsorowanie konferencji Disinfo2026 w Wilnie z powodu panelu analizującego Waszyngton jako zagrożenie informacyjne. Wycofania te pokazują, jak presja USA może ograniczać inicjatywy polityki zagranicznej UE.
Francuskie rentowności obligacji sięgnęły 5,0% 7 października, gdy różnica w dochodowości w porównaniu z niemieckimi bundami osiągnęła najwyższy poziom od 2011 roku, a dług Francji zbliżył się do 118% PKB. Wyprzedaż obciążyła akcje europejskich banków i sprowadziła euro do 17-miesięcznego minimum.
Komisja przygotowuje ryczałtowy podatek od korporacji o rocznych przychodach przekraczających 100 mln euro, aby zwiększyć dochody budżetu UE i opodatkować amerykańskie giganty technologiczne bez wywoływania odwetu handlowego. Plan zakłada kierowanie opłat od dużych firm do kolejnego WRF.
Ambasadorowie UE otwierają drogę do klastrów akcesyjnych dla Ukrainy i Mołdawii
Ambasadorowie UE uzgodnili 7 października, że przyspieszą otwarcie dwóch klastrów negocjacyjnych dotyczących akcesji Ukrainy i Mołdawii, a konferencja międzyrządowa może odbyć się 13 października. Ścieżki obu krajów pozostają politycznie powiązane.
Fińska Straż Graniczna poinformowała 7 października, że w tym roku zatrzymała dziesięć osób w ramach siedmiu nielegalnych prób przekroczenia granicy z Rosją, przy czym coraz więcej z nich ma wykształcenie wojskowe i wykorzystuje niezabezpieczone płotem obszary dzikiej przyrody, mimo istnienia nowego ogrodzenia granicznego.
Uzbrojony białoruski eskortowiec grozi łotewskim strażnikom granicznym, skradziono sprzęt monitorujący. Uzbrojeni mężczyźni eskortujący migrantów grozili łotewskim żołnierzom na granicy z Białorusią, zanim zamaskowani intruzi ukradli kamery monitoringu. Incydent zaostrza presję hybrydową na wschodniej granicy UE.
Ukraina odrzuca stałe ograniczenia dostępu do rynku rolnego UE jako warunek członkostwa
Minister rolnictwa Ukrainy oświadczył 6 października, że Kijów nie może zaakceptować modelu członkostwa, który trwale ograniczałby dostęp ukraińskich produktów rolnych do rynku UE, jednocześnie sygnalizując otwartość na tymczasowe środki przejściowe, takie jak kontyngenty i zabezpieczenia.
KE proponuje reformy QMV i 15-letnie zabezpieczenia dla rozszerzenia
Komisja Europejska przedstawiła 6 października pakiet reform proponujący głosowanie kwalifikowaną większością przy otwieraniu klastrów akcesyjnych oraz niektórych decyzji pośrednich, 15-letni mechanizm ochronny umożliwiający zawieszenie praw głosu nowych członków w przypadku naruszeń praworządności, a także klauzule pomostowe rozszerzające głosowanie kwalifikowaną większością na sankcje i środki przeciwdziałania oszustwom podatkowym. Propozycje wymagają jednomyślnej zgody wszystkich 27 państw członkowskich.
Szwecja ogłosiła, że w grudniu rozmieści systemy rakietowe Patriot oraz około 100 żołnierzy w hubie logistycznym w Rzeszowie we wschodniej Polsce, zastępując jednostki holenderskie. Rotacja utrzymuje osłonę powietrzną NATO dla linii zaopatrzeniowych Ukrainy przy udziale nordyckiego kontrybutora.
Von der Leyen ostrzega przywódców UE przed osłabianiem proponowanego MFF
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen ostrzegła 6 października, że proponowany budżet na lata 2028–2034, wynoszący 1,26% dochodu narodowego brutto UE, stanowi jedynie ograniczony wzrost i nie powinien być osłabiany. Wezwała do przyjęcia pakietu nowych zasobów własnych, aby zmniejszyć zależność od składek krajowych.
Litewski Sejm 6 października w pierwszym czytaniu stosunkiem głosów 106-18 przegłosował zniesienie konstytucyjnego zakazu posiadania broni jądrowej i zagranicznych baz wojskowych, a ostateczne głosowanie zaplanowano na styczeń 2027 roku. Nowelizacja usuwa barierę prawną uniemożliwiającą stacjonowanie sił sojuszniczych i uzbrojenia na terytorium Litwy.
Europejscy i natowscy urzędnicy zażądali skoordynowanej odpowiedzi na eskalację rosyjskich aktów sabotażu oraz wtargnięć dronów na terytorium kilku państw europejskich. Apel ten nadaje pilności wysiłkom na rzecz koordynacji obrony UE przed posiedzeniem Rady ds. Ogólnych 13 października oraz szczytem Rady Europejskiej w dniach 15–16 października.
Węgry sygnalizują wycofanie weta wobec klastrów akcesyjnych Ukrainy i Mołdawii
Węgry 5 października zasygnalizowały, że przestaną blokować kolejny etap rozmów akcesyjnych Ukrainy i Mołdawii z UE. Przedstawiciele państw członkowskich mieli 6 października omówić otwarcie dwóch kolejnych klastrów, a formalna decyzja spodziewana jest na posiedzeniu Rady do Spraw Ogólnych 13 października. Ta zmiana usuwa groźbę weta narodowego z procesu rozszerzenia.
Merz twierdzi, że brak porozumienia w sprawie MFF jest lepszy niż propozycja Komisji, tworzy sześciopaństwowy sojusz na rzecz cięć
Kanclerz Merz powiedział 5 października, że brak porozumienia w sprawie kolejnego MFF może być lepszy niż przyjęcie propozycji Komisji opiewającej na 2 biliony euro, domagając się cięć rzędu kilkuset miliardów euro wraz z Austrią, Szwecją, Danią, Finlandią i Holandią. Jeśli do 2028 roku nie zostanie osiągnięte porozumienie, obowiązujące pułapy wydatków pozostaną w mocy na mocy traktatów.
Kos sygnalizuje możliwość otwarcia dwóch kolejnych klastrów negocjacyjnych w tygodniu 12 października
Komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos poinformowała 5 października, że dwa kolejne klastry negocjacyjne dla Ukrainy i Mołdawii mogą zostać otwarte podczas konferencji międzyrządowej w Luksemburgu w tygodniu 12 października, pod warunkiem że Ukraina przyjmie wymagane przepisy. Węgry zasugerowały, że mogą wycofać swoje weto.
Niemiecka AfD przedstawiła 5 października dokument strategiczny, proponujący całkowitą renegocjację traktatów UE w celu przekształcenia bloku w „związek suwerennych państw” z narodowymi klauzulami wyłączenia w zakresie migracji, finansów i polityki społecznej. Jako pierwszy o dokumencie poinformował Bild.
Słowacja zatwierdza budżet na 2027 rok z deficytem 4,9%, naruszając unijne reguły fiskalne
Rząd Słowacji zatwierdził 5 października budżet na 2027 rok z deficytem wynoszącym 4,9% PKB, co jest największym planowanym niedoborem od trzech lat i naruszeniem unijnych reguł fiskalnych. Decyzja ta pokazuje, jak wydatki w roku wyborczym wchodzą w kolizję z unijnymi ograniczeniami dotyczącymi deficytu.
Parlament Europejski popiera budżet MFF wyższy od propozycji Komisji, podczas gdy projekt Cypru zakłada cięcia
Październikowy program Parlamentu Europejskiego określił stanowisko negocjacyjne w sprawie WRF na lata 2028–2034, popierając budżet o około 10% wyższy od propozycji Komisji opiewającej na 2 biliony euro. Projekt prezydencji cypryjskiej zakładał natomiast redukcję o 2%.
Euro spadł do 1,1161 dolara 5 października, gdy japońskie fundusze wyprzedawały francuskie obligacje, poszerzając spread między obligacjami francuskimi a niemieckimi do 152 punktów bazowych. Polityczny impas w Paryżu i Madrycie pogłębił presję na obligacje skarbowe na kilka dni przed październikowym szczytem Rady Europejskiej w sprawie WRF.
Niemcy proponują Ukrainie członkostwo stowarzyszone; Zełenski odrzuca pomysł
Podczas wizyty kanclerza Merza w Kijowie 4 października Berlin zaproponował Ukrainie „członkostwo stowarzyszone”: dostęp do jednolitego rynku i status obserwatora w instytucjach UE bez prawa głosu. Zełenski odrzucił ten model i wezwał do pełnego i równego członkostwa w UE.
Państwa będące płatnikami netto domagają się mniejszego budżetu UE, ścierając się z rządami-beneficjentami
Niemcy, Holandia, Austria oraz kraje nordyckie zażądały 4 października, aby proponowany przez Komisję budżet UE na lata 2028–2034 w wysokości 2 bilionów euro został obcięty o kilkaset miliardów euro. Stanowisko to zapowiada konfrontację z siedemnastoma państwami-beneficjentami, które dążą do utrzymania finansowania polityki spójności i WPR.
Bośnia przeprowadza wybory, reformy akcesyjne do UE wciąż niepełne
Bośnia i Hercegowina przeprowadziła 4 października wybory, a perspektywy członkostwa w UE wciąż blokują niezakończone reformy sądownictwa i walki z korupcją. Głosowanie nie przyspiesza ścieżki negocjacyjnej kraju, mimo potwierdzenia statusu kandydata w 2024 roku.
Zełenski: Ukraina wykorzysta unijną pożyczkę o wartości 90 mld euro na finansowanie wysiłku wojennego
Prezydent Zełenski powiedział 3 października, że Ukraina połączy krajowe środki budżetowe, pomoc dwustronną oraz kredyty z przyszłorocznej części unijnej pożyczki o wartości 90 miliardów euro, aby sfinansować rozszerzone uderzenia na rosyjskie rafinerie w odpowiedzi na nasilone ataki powietrzne.
Trzynaście rządów UE domaga się sektorowego przeglądu obciążeń regulacyjnych
Trzynaście rządów UE zażądało 3 października przeprowadzenia przeglądu sektorowego unijnych przepisów, mającego na celu wskazanie regulacji do ograniczenia, aktualizacji lub utrzymania. Inicjatywa odzwierciedla napięcie wokół tego, czy decyzje regulacyjne powinny zapadać w Brukseli, czy w stolicach państw członkowskich.
Ukraina deklaruje gotowość do otwarcia wszystkich pozostałych klastrów akcesyjnych UE do końca 2026 r.
Wicepremier Ukrainy ds. integracji europejskiej oświadczył 3 października, że Kijów spełnił warunki do otwarcia wszystkich pozostałych klastrów akcesyjnych do końca 2026 r., spodziewając się otwarcia klastrów 2 i 3 w październiku. Postęp wciąż zależy od zgody państw członkowskich.
Włochy celują w deficyt poniżej 3% i planują klauzulę wyjścia dla wydatków obronnych
Minister finansów Włoch oświadczył 2 października, że deficyt powinien spaść poniżej unijnego progu 3% PKB w 2026 roku, podczas gdy Rzym planuje zastosować krajową klauzulę wyjścia dla dodatkowych wydatków na obronność i energię w latach 2027 i 2028. Grecja przyłączyła się do nacisków na elastyczność, powołując się na koszty inflacji i wsparcia cen paliw.
Siedemnaście państw UE sprzeciwia się cięciom funduszy spójności i rolnych w kolejnym budżecie
Siedemnaście państw członkowskich, w tym Włochy, Hiszpania, Polska, Rumunia oraz państwa bałtyckie, podpisało 2 października list, w którym wzywają irlandzką prezydencję Rady do utrzymania finansowania polityki spójności i WPR w ramach WRF na lata 2028–2034. Grupa koordynowana przez Meloni i rumuńskiego Dana unaocznia podział między tradycyjną redystrybucją a wydatkami ukierunkowanymi na obronność.
UE odrzuca prośbę Ukrainy o przyspieszenie części pożyczki w wysokości 90 miliardów euro
UE odrzuciła prośbę Ukrainy o wcześniejszą wypłatę części pożyczki w wysokości 90 miliardów euro, która miała pokryć lukę w finansowaniu wojskowym w 2026 roku, argumentując, że odroczyłoby to problem, a nie go rozwiązało. Kolejne 45 miliardów euro na 2027 rok spodziewane jest od stycznia.
Komisarz Kos odrzuca cel 1 stycznia 2027 roku dla akcesji Ukrainy
Komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos odrzuciła cel 1 stycznia 2027 roku dla przystąpienia Ukrainy do UE, zawężając oczekiwania w czasie, gdy Kijów pracuje nad przyjęciem ustawodawstwa wymaganego przez Węgry w celu odblokowania kolejnych klastrów negocjacyjnych.
Creotech Instruments potwierdziło dwukierunkową łączność z trzema nowo wyniesionymi mikrosatelitami MikroGlob, co oznacza ukończenie polskiego wojskowego zgrupowania obserwacji Ziemi złożonego z czterech aparatów, przed przekazaniem systemu siłom zbrojnym w 2027 roku.
Ministerstwo Obrony Narodowej RP przygotowuje projekt ustawy, który ma wypełnić luki prawne między działaniami w czasie pokoju a stanem wojennym, ustanawiając procedury dla przemieszczania wojsk sojuszniczych oraz reagowania na zagrożenia hybrydowe.
Hiszpania proponuje restrukturyzację długu z funduszu odbudowy, aby uwolnić 70 miliardów euro na budżet UE
Hiszpania zaproponowała wydłużenie spłaty swoich pożyczek z funduszu odbudowy, aby uwolnić około 70 miliardów euro na budżet UE na lata 2028–2034, podał El País 2 października. Komisja ostrzegła przed wyższymi kosztami pożyczek; Niemcy i inne oszczędne państwa sprzeciwiają się temu planowi.
Ukraina rejestruje ustawę o edukacji mniejszości, by odblokować klastry akcesyjne
1 października parlament Ukrainy zarejestrował ustawę rozszerzającą prawa do edukacji w językach mniejszościowych; głosowanie spodziewane jest 12 października. Projekt ma na celu rozwianie węgierskich zastrzeżeń, które blokują otwarcie kolejnych klastrów negocjacji akcesyjnych z UE.
Komisja i Ukraina potwierdzają finansowanie na 2026 rok, zobowiązują się do prac nad 2027
Komisja Europejska i Ukraina ogłosiły 1 października, że zidentyfikowano finansowanie potrzeb budżetowych i obronnych Kijowa na 2026 rok, a obie strony zgodziły się szybko działać w sprawie dodatkowego finansowania na 2027 rok. Porozumienie łączy zobowiązania finansowe UE z jej rozszerzającą się rolą w dziedzinie bezpieczeństwa.
Komisarz UE ds. obrony Andrius Kubilius powiedział 1 października w Parlamencie Europejskim, że natowska obrona zbiorowa obejmuje europejskie zakłady zbrojeniowe, odpowiadając w ten sposób na ostrzeżenia Moskwy dotyczące obiektów zaopatrujących Ukrainę. Oświadczenie to bezpośrednio łączy zagrożenia sabotażem przemysłowym z klauzulą o wzajemnej obronie Sojuszu.
Przedstawiciel polskiego wojska Piotr Błazeusz powiedział na zamkniętej sesji bezpieczeństwa Parlamentu Europejskiego 1 października, że opór Ukrainy uniemożliwia Rosji inwazję na terytorium NATO. Ostrzegł, że Moskwa celuje w Przesmyk Suwalski za pomocą zagrożeń hybrydowych, przedstawiając unijnym prawodawcom bezpośrednią wojskową ocenę z linii frontu.
Nokia oraz fiński operator satelitarny Iceye zawarły porozumienie w sprawie budowy suwerennych europejskich satelitów komunikacyjnych na niskiej orbicie okołoziemskiej, planując wystrzeliwanie do 50 satelitów rocznie od 2028 roku. Partnerstwo ma na celu zapewnienie łączności na poziomie obronnym, niezależnej od dostawców spoza Europy.
Kluczowe
Rozmowy akcesyjne Mołdawii i Ukrainy z UE oficjalnie rozpoczęte
Rozmowy akcesyjne Mołdawii i Ukrainy z UE oficjalnie rozpoczęły się 1 października 2026 roku, otwierając ścieżki negocjacyjne, które przedstawiają rozszerzenie jako strategiczną alternatywę dla członkostwa w NATO. Przedstawiciele ECFR określili członkostwo w UE jako potencjalną kotwicę bezpieczeństwa dla obu krajów, podczas gdy Rosja na nowo wyznacza granice Europy.
Komisja przedstawia krajowe i regionalne plany partnerskie na potrzeby kolejnego budżetu UE
Urzędnicy Komisji przedstawili rządom plany dotyczące budżetu na lata 2028–2034 o wartości 2 bilionów euro, łączące wydatki na rolnictwo, politykę regionalną i migrację w plany krajowe z warunkami reform. Dziesięć krajów, w tym Polska i Luksemburg, sprzeciwia się modelowi warunkowości.
Polska przedłuża wewnętrzne kontrole graniczne UE do marca 2027 roku
Polska przedłużyła tymczasową kontrolę na granicach z Niemcami i Litwą do 30 marca 2027 roku, powołując się na nielegalną migrację i bezpieczeństwo. Decyzja ta jest następstwem podobnych działań podjętych przez kilka rządów UE i przyniosła blisko 1300 odmów wjazdu na granicy litewskiej oraz około 1200 na granicy niemieckiej.
Szwedzkie myśliwce Gripen rozpoczną w październiku 2026 roku dwumiesięczną misję patrolową nad Polską, mającą chronić przestrzeń powietrzną NATO oraz szlaki logistyczne wspierające Ukrainę. Rozmieszczenie to pogłębia współpracę nordycko-bałtycką w zakresie obrony powietrznej w ramach Sojuszu.
Sondaż Instytutu Republikon pokazuje, że węgierska partia Tisza spadła do 54% wśród ogółu społeczeństwa, podczas gdy Fidesz-KDNP wzrosła do 22%, co jest pierwszym wzrostem od czasu wyborów. Zawężająca się przewaga może wpłynąć na siłę przetargową Węgier w negocjacjach budżetowych i obronnych UE.
Macron i Sánchez z zadowoleniem przyjmują apel Burnhama o ponowne wstąpienie Wielkiej Brytanii do UE
Burmistrz Manchesteru Andy Burnham powiedział, że chce ponownego wstąpienia Wielkiej Brytanii do UE, co spotkało się z przychylnymi uwagami ze strony Macrona i Sáncheza. Ta wymiana zdań ponownie otwiera pytania o warunki powrotu byłego członka, choć nie istnieje żadna procedura akcesyjna.
Premier Donald Tusk podpisał Zarządzenie nr 59 powołujące międzyresortowe Centrum Zwalczania Dezinformacji pod kierownictwem Pawła Olszewskiego, koordynujące ministerstwa, służby bezpieczeństwa i policję w celu śledzenia i przeciwdziałania fałszywym narracjom.
Szwajcarska Rada Kantonów podnosi poprzeczkę ratyfikacji umowy o integracji z UE
Szwajcarska izba wyższa parlamentu zagłosowała 30 września za wymogiem uzyskania zarówno większości głosów obywateli, jak i większości kantonów przy ratyfikacji umowy pogłębiającej integrację gospodarczą z UE, w tym dynamicznego dostosowywania się do unijnych przepisów. Przeciwnicy argumentują, że porozumienie osłabiłoby szwajcarską suwerenność.
Meloni zapowiada dążenie do elastyczności unijnych reguł fiskalnych na październikowych spotkaniach
Premier Włoch Giorgia Meloni oświadczyła 30 września, że na październikowych spotkaniach ministrów finansów i przywódców będzie zabiegać o większą elastyczność w ramach unijnych reguł fiskalnych, powołując się na inflację napędzaną cenami energii. Ten krok dodaje narodowe stanowisko do szerszej debaty budżetowej pod przewodnictwem Irlandii.
Komisja przedstawiła 30 września plany dotyczące unijnego systemu krytycznej komunikacji (EUCCS), który ma połączyć policję, straż pożarną i załogi medyczne przez granice za pomocą sieci 5G i satelitów. Wstępne wdrożenie zaplanowano na 2030 rok. Propozycja rozszerza koordynację UE na krajowe systemy reagowania kryzysowego.
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że Polska nie wykazała poważnych szkód wynikających z tymczasowej umowy handlowej, pozostawiając traktat w mocy tymczasowej, podczas gdy główna skarga Warszawy jest rozpatrywana. Orzeczenie usuwa przeszkodę prawną dla dalszego stosowania umowy.
Francja proponuje wykorzystanie kar nałożonych na Google do obniżenia składek państw członkowskich do budżetu UE
Minister ds. Europy Benjamin Haddad zaproponował 29 września, aby UE przekierowała 4,6 mld euro kar nałożonych na Google jako nowe źródło dochodów i automatycznie obniżyła składki państw członkowskich o tę samą kwotę, wprowadzając nowatorski pomysł fiskalny do podzielonych negocjacji w sprawie WRF.
Sześciu płatników netto domaga się głębszych cięć MFF w liście do irlandzkiej prezydencji
Niemcy, Austria, Dania, Holandia, Finlandia i Szwecja wysłały 28 września list do irlandzkiej prezydencji, w którym uznały wcześniej omawiane cięcie o 2% w prawie 2 bilionach euro MFF za niewystarczające i zażądały głębszych redukcji, z przesunięciem wydatków z polityki spójności i rolnictwa na obronność, konkurencyjność i migrację.
Państwa UE zatwierdziły pięć transgranicznych projektów obronnych do finansowania unijnego
Państwa członkowskie UE zatwierdziły 28 września pięć transgranicznych projektów obronnych kwalifikujących się do finansowania unijnego, obejmujących obronę kosmiczną, morską, powietrzną oraz dronową. Decyzja przyspiesza wspólne zamówienia i przyznaje UE większą rolę w planowaniu przemysłu obronnego, choć wdrożenie zależy od krajowego uczestnictwa i decyzji finansowych.
Ministrowie obrony państw Unii Europejskiej, obradujący 28 września w Brukseli, przeanalizowali braki w gotowości wojskowej i dyskutowali nad mechanizmem reagowania kryzysowego analogicznym do artykułu 4 NATO, poruszając również kwestię niedoborów morskich na Morzu Czerwonym. Dyskusja nad protokołem kryzysowym toczyła się równolegle z prezentacją wywiadu Kallas dotyczącą ostrzeżeń przed sabotażem podczas tego samego spotkania.
Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas przedstawiła ministrom obrony w Brukseli 28 września informacje wywiadowcze, ostrzegając, że Moskwa planuje dalsze akty sabotażu i operacje hybrydowe w całej Europie. Ta odprawa podnosi rangę ostrzeżenia z poziomu krajowych służb wywiadowczych do najwyższego urzędu dyplomatycznego UE.
Dwanaście państw UE sprzeciwia się francuskiemu ograniczeniu zakupów obronnych „Made in EU” w dokumencie nieformalnym
Dwanaście państw UE, w tym Niemcy, Włochy i Holandia, podpisało dokument nieformalny sprzeciwiający się francuskiej propozycji ograniczenia finansowanych przez UE programów obronnych do europejskich dostawców. Sygnatariusze argumentują, że sojusznicy spoza UE oraz państwa EOG muszą pozostać uprawnieni, co komplikuje negocjacje w sprawie proponowanego Funduszu Konkurencyjności o wartości 409 miliardów euro oraz 130 miliardów euro na obronność i przestrzeń kosmiczną.
Departament Sprawiedliwości USA złożył wniosek o interwencję w Sądzie Unii Europejskiej na poparcie Elona Muska i platformy X, kwestionując karę w wysokości 120 mln euro nałożoną na mocy aktu o usługach cyfrowych. Formalne wejście obcego rządu w spór dotyczący DSA stanowi test dla unijnej władzy regulacyjnej w obliczu nacisków zewnętrznych.
Rosyjski śmigłowiec Mi-8 z obwodu królewieckiego przekroczył 300 metrów w głąb polskiego terytorium na północ od Braniewa 23 września, pozostając w polskiej przestrzeni powietrznej przez 42 sekundy, zanim polski radar namierzył lot i poderwano myśliwce. Incydent następuje po ostrzeżeniach wywiadu, że Moskwa może testować obronę NATO.
Ukraina otrzyma 3 miliardy euro z UE po weryfikacji reform
Ambasadorowie UE potwierdzili 23 września, że Ukraina zrealizowała 10 reform, co odblokowało transzę wsparcia w wysokości 3 miliardów euro. Komisja Europejska uzależniła dalszą pomoc budżetową od kontynuacji reform w zakresie korupcji, podatków oraz dostosowania prawa do standardów unijnych.
Komisja proponuje uwolnienie 4,2 mld euro zamrożonych funduszy spójności dla Węgier
Komisja zaproponowała 23 września uwolnienie 4,2 mld euro zamrożonych funduszy spójności dla Węgier oraz przywrócenie dostępu do programów Erasmus+ i Horyzont Europa, powołując się na reformy praworządności przeprowadzone przez premiera Petera Magyara. Decyzja ta łączy wspólne fundusze z krajowymi zmianami instytucjonalnymi.
Mołdawia ogłasza 60-dniowy stan wyjątkowy z powodu zagrożeń energetycznych i wodnych
Parlament Mołdawii 22 września przegłosował wprowadzenie 60-dniowego stanu wyjątkowego od 26 września, powołując się na zagrożenia dla dostaw energii i wody. Środek ten przeszedł stosunkiem głosów 54 do 20, przy 22 wstrzymujących się, upoważniając proeuropejski rząd do szybszego reagowania na potencjalne niedobory.
Komisja modeluje hipotetyczne 40-procentowe cięcia w programie pomocowym Globalny Wymiar Europy
Komisja Europejska opracowała model najgorszego scenariusza, zakładającego cięcia pomocy rozwojowej nawet o 40% w ramach WRF na lata 2028–2034, jak podał Politico 22 września. Symulacja analizowała redukcje w wartym 80 miliardów euro programie Globalny Wymiar Europy, choć urzędnicy podkreślili, że liczby te są hipotetyczne, a nie stanowią planów operacyjnych.
UE przedłuża sankcje wobec Rosji, usuwa dwóch miliarderów mimo sprzeciwu Łotwy
UE przedłużyła 22 września ramy sankcji wobec Rosji, ale usunęła z listy dwóch rosyjskich miliarderów, mimo że premier Łotwy sprzeciwiał się wykreśleniu. Sprawa ilustruje, że zasada jednomyślności wciąż dominuje w decyzjach sankcyjnych, gdzie każde państwo członkowskie może zablokować zmiany.
Dyrektorzy wywiadu z Czech, Łotwy i Szwecji ostrzegli 21 września, że Moskwa przygotowuje rozszerzone kampanie sabotażu i potencjalne naruszenia granic, aby przetestować zobowiązania NATO dotyczące wzajemnej obrony. To ostrzeżenie dodaje pilności dyskusjom nad protokołami bezpieczeństwa UE.
Mołdawia potępia wtargnięcie rosyjskiego drona na północ od Kiszyniowa
Mołdawia potępiła w piątek 20 września nocne wtargnięcie rosyjskiego drona na północ od Kiszyniowa. Incydent ten wzmacnia argumenty Kiszyniowa za akcesją do UE, dzień po odrzuceniu moskiewskiego planu otwarcia lokali wyborczych w Naddniestrzu.
Macron i Carney spotkali się na Saint-Pierre-et-Miquelon, by przyspieszyć stowarzyszone członkostwo Kanady w UE
Prezydent Francji Macron i premier Kanady Carney przeprowadzili 20 września rozmowy na Saint-Pierre-et-Miquelon na temat stowarzyszonego członkostwa Kanady w UE. CETA pozostaje nieratyfikowana przez Francję dekadę po podpisaniu, co stanowi ograniczenie dla nowych formatów integracji unijnej.
Podczas nieformalnego posiedzenia Ecofin pod przewodnictwem Irlandii 19 września co najmniej sześć państw członkowskich naciskało na skoordynowany unijny podatek od nadmiarowych zysków producentów energii elektrycznej, w obszarze, w którym kompetencje podatkowe tradycyjnie należą do rządów krajowych. Ministrowie debatowali również nad transgraniczną konsolidacją bankową i zasadami opodatkowania przedsiębiorstw.
Carney obiecuje głosowanie kanadyjskiego parlamentu nad sojuszem z UE, powołując się na równoległą kontrolę PE
Kanadyjski premier Mark Carney oświadczył 18 września, że każde pogłębione partnerstwo z UE zostanie poddane debacie i głosowaniu w kanadyjskim parlamencie, co będzie odzwierciedleniem zatwierdzenia przez Parlament Europejski. Podkreślił znaczenie treści, a nie etykiety członka stowarzyszonego, której zdefiniowanie pozostawia Unii Europejskiej.
Premier Donald Tusk i prezydent Ukrainy Zełenski potwierdzili przystąpienie Polski do europejskiej koalicji antybalistycznej podczas inauguracyjnego szczytu Karpackiej Ósemki na zachodzie Ukrainy 18 września, co poszerza skład koalicji i pogłębia polsko-ukraińską współpracę obronną.
Mureșan nominowany na premiera Rumunii, co zagraża zespołowi negocjacyjnemu Parlamentu ds. WRF
Prezydent Rumunii Nicușor Dan nominował europosła Siegfrieda Mureșana na stanowisko premiera 18 września. Mureșan współprzewodniczy negocjacjom Parlamentu w sprawie WRF; jego zatwierdzenie zmusiłoby europosłów do wyznaczenia nowego współsprawozdawcy budżetowego, przesuwając instytucjonalną przewagę nad budżetem UE na lata 2028–2034.
Carney popiera członkostwo stowarzyszone w przemówieniu w PE, odrzuca groźbę ceł Trumpa
Kanadyjski premier Mark Carney powiedział 17 września w Parlamencie Europejskim, że Kanada z zadowoleniem przyjmuje propozycję członkostwa stowarzyszonego von der Leyen i chce pogłębionej współpracy w dziedzinie obronności, energetyki i sztucznej inteligencji. Odrzucił groźbę ceł ze strony Trumpa, stwierdzając, że nikt nie dyktuje, z kim Kanada zawiera porozumienia.
Parlament Europejski przyjmuje rezolucję w sprawie Ceuty i Melilli, rozważa zawieszenie pomocy dla Maroka
Parlament Europejski przyjął 17 września rezolucję w sprawie kryzysu migracyjnego w Ceucie i Melilli, stosunkiem głosów 339 za, 225 przeciw, przy 16 wstrzymujących się. Tekst wzywa Maroko do wypełnienia zobowiązań w zakresie współpracy migracyjnej i rozważa zawieszenie unijnej pomocy rozwojowej w przypadku naruszenia umów dwustronnych lub unijnych.
Polska poderwała myśliwce, zamknęła dwa regionalne lotniska i z góry upoważniła pilotów do zestrzeliwania intruzyjnych obiektów powietrznych po tym, jak rosyjski dron uderzył cztery kilometry od granicy. Z góry udzielona autoryzacja oznacza eskalację aktywnej odpowiedzi wojskowej Polski na naruszenia granicy.
Polscy przywódcy 17 września, w rocznicę sowieckiej inwazji z 1939 roku, przedstawili rozszerzone procedury wojskowe oraz wydatki obronne sięgające blisko 5% PKB, powołując się na nasilające się rosyjskie ataki hybrydowe wzdłuż wschodniej granicy. Ogłoszenie podkreśla, jak państwa frontowe wdrażają gotowość narodową poza unijnymi ramami zbiorowymi.
Trump grozi UE cłami lub wstrzymaniem handlu w związku z członkostwem stowarzyszonym Kanady
17 września Donald Trump zagroził cłami lub wstrzymaniem handlu z UE, jeśli ta przystąpi do planu członkostwa stowarzyszonego Kanady, nazywając to „wrogim aktem”. Groźba pokazuje, jak wysiłki Brukseli na rzecz rozciągania zapisów traktatowych mogą prowokować zewnętrzną presję, którą państwa członkowskie muszą zarządzać.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen przedstawiła nadzwyczajny protokół bezpieczeństwa wzorowany na artykule 4 NATO, zasady ochrony dzieci na platformach internetowych oraz wspólną korporację surowców podczas swojego orędzia o stanie Unii.
Von der Leyen proponuje Europejską Radę Bezpieczeństwa i protokół bezpieczeństwa na wzór NATO
W orędziu o stanie Unii 16 września von der Leyen zaproponowała utworzenie Europejskiej Rady Bezpieczeństwa, skupiającej przywódców UE oraz partnerów, w tym Kanadę, Wielką Brytanię, Ukrainę i Norwegię, a także protokół bezpieczeństwa wzorowany na artykule 4. NATO, umożliwiający pilne konsultacje w przypadku zagrożenia dla członka.
Von der Leyen proponuje stowarzyszone członkostwo Kanady w UE w orędziu o stanie Unii
Von der Leyen powiedziała 16 września przed Parlamentem Europejskim, że UE „otwiera drzwi” dla Kanady, aby została pierwszym członkiem stowarzyszonym, statusem nieprzewidzianym w obecnych traktatach. Propozycja, przedstawiona wspólnie z Markiem Carneyem, wymagałaby zdefiniowania praw, obowiązków i zasad podejmowania decyzji dla pozaeuropejskiego partnera wykraczających poza CETA.
Węgry składają projekt ustawy cofającej przepisy anty-LGBTQ+ po orzeczeniu TSUE
Rząd Węgier złożył projekt ustawy uchylającej restrykcje z czasów Orbana dotyczące treści LGBTQ+, a minister sprawiedliwości wprost powiązał tę nowelizację z kwietniowym orzeczeniem TSUE, które uznało te środki za naruszające prawo UE. Projekt pokazuje, jak decyzje sądów unijnych wymuszają istotne zmiany w prawie krajowym.
Francja notyfikuje Brukseli zmieniony zakaz mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia
Francja 14 września notyfikowała Komisji Europejskiej zmieniony projekt ustawy zakazującej korzystania z mediów społecznościowych osobom poniżej 15. roku życia, po tym jak w połowie sierpnia Rada Konstytucyjna uchyliła poprzednią wersję za naruszenie wolności wypowiedzi. Krajowa ścieżka legislacyjna biegnie równolegle do propozycji Komisji w ramach aktu o bezpieczeństwie dzieci w internecie (EU Kids Act).
Projekt aktu o ochronie dzieci w internecie przewiduje zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia oraz obowiązek weryfikacji wieku
Projekt unijnego aktu o ochronie dzieci w internecie, do którego dotarliśmy 14 września, przewiduje zakaz korzystania z mediów społecznościowych, platform udostępniania wideo, chatbotów AI oraz gier online przez osoby poniżej 15. roku życia. Nakłada też obowiązki weryfikacji wieku oraz opłaty nadzorcze na przedsiębiorstwa. Von der Leyen i komisarz ds. technologii Virkkunen planują przedstawić go w tym tygodniu, przed rozpoczęciem negocjacji z rządami i Parlamentem.