Pokolenie Z wydaje więcej niż starsi kolekcjonerzy
Opublikowany w czwartek raport Art Basel i UBS Survey of Global Collecting 2026 wskazuje, że zamożni kolekcjonerzy z pokolenia Z wydali w 2025 roku oraz w pierwszej połowie 2026 roku więcej na sztukę piękną niż jakakolwiek inna badana grupa wiekowa. Ich wydatki były ponad dwukrotnie wyższe niż w przypadku starszych pokoleń, choć badanie nie podaje dokładnych kwot. Autorzy definiują pokolenie Z jako osoby urodzone między 1995 a 2010 rokiem. Firma Arts Economics przeprowadziła badanie we współpracy z UBS, opierając się na odpowiedziach 3100 zamożnych osób z dziesięciu rynków: Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Chin kontynentalnych, Hongkongu, Francji, Australii, Niemiec, Japonii, Brazylii i Singapuru.
Pokolenie Z odpowiadało również za niemal połowę nabywców dzieł sztuki o wartości powyżej 1 mln dolarów w 2026 roku. Rodzina pozostaje istotną drogą do kolekcjonerstwa: 40% respondentów z pokolenia Z wskazało krąg rodzinny jako punkt wyjścia, w porównaniu z 28% wszystkich badanych. Paul Donovan, główny ekonomista UBS Global Wealth Management, podsumował wyniki w następujący sposób:
Pokolenie Z odnotowało najwyższe średnie wydatki na sztukę, 40% rozpoczęło kolekcjonowanie pod wpływem rodziny, a niemal 90% zachowało odziedziczone dzieła.
Donovan dodał, że młodsi kolekcjonerzy nadal preferują malarstwo i rzeźbę, co sugeruje, że preferencje estetyczne pozostają bardziej spójne między pokoleniami, niż często się zakłada.
Pierwsze zakupy kolekcjonerów
Malarstwo było najczęstszą kategorią pierwszych zakupów. Według ARTnews 43% respondentów stwierdziło, że obraz znalazł się wśród ich trzech pierwszych nabytków, za nim uplasowały się rzeźba (25%), fotografia (17%) oraz prace na papierze i sztuka cyfrowa (po 15%). ARTnews zauważył, że antyki, biżuteria i kamienie szlachetne znalazły się na dalszych miejscach, więc kupowanie innych dóbr luksusowych nie wydaje się prowadzić tych kolekcjonerów do sztuki.
Analiza przed zakupem
Odsetek kolekcjonerów, którzy przeprowadzili umiarkowaną lub znaczącą niezależną analizę przed zakupem sztuki, wzrósł do 72% z 62% w 2025 roku i osiągnął 80% wśród pokolenia Z. Około 58% korzysta z zasobów internetowych w poszukiwaniu porad i rekomendacji. Wykorzystanie aplikacji i narzędzi AI wzrosło do 22% z 4% w 2024 roku. NZZ donosi, że porady wydają się tracić na znaczeniu dla młodszych nabywców, którzy coraz częściej polegają na narzędziach wspieranych przez AI i źródłach cyfrowych.
Prywatność, wypożyczenia i darowizny
Niemal dwie trzecie respondentów utrzymuje swoje kolekcje w tajemnicy, udostępniając je jedynie rodzinie lub w zamkniętym kręgu, podaje ARTnews, podczas gdy 10% dąży do szerokiego rozgłosu. Ten sam wzorzec widać w wypożyczeniach muzealnych: 30% zachowało dyskrecję, 47% zażądało dyskretnego uznania, a tylko 17% wymagało pełnego publicznego przypisania autorstwa.
Kolekcjonerzy z pokolenia Z najrzadziej udostępniali szczegóły swoich kolekcji publicznie w sieci, a najmłodsi kolekcjonerzy byli najbardziej skryci zarówno osobiście, jak i online. Clare McAndrew, założycielka Arts Economics, powiązała to ze sposobem, w jaki nabywcy budują więzi społeczne:
Wiele zakupów wynika mniej z ostentacyjnej konsumpcji tradycyjnie kojarzonej z rynkiem, a bardziej z chęci budowania relacji w bliskich sieciach, gdzie status wynika mniej z ceny, a bardziej z rzadkości, proweniencji, oryginalności i odkrycia.
Badanie wykazało również, że 23% kolekcjonerów planuje przekazać dzieła do muzeów w ciągu najbliższych dwunastu miesięcy. Wielu innych chce wspierać nagrody dla artystów, fundacje, programy rezydencyjne lub prywatne muzea.