Inwestycje w sieci i prognozy dla energetyki rozproszonej
Podczas konferencji Energy Days w Katowicach przedstawiciele rządu i kadra zarządzająca sektora energetycznego przedstawili skalę potrzeb polskiej infrastruktury w ramach Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu. Dorota Jezierowska z Ministerstwa Klimatu i Środowiska zaprezentowała prognozy wskazujące, że rozbudowa sieci przesyłowych i dystrybucyjnych musi znacząco przyspieszyć w nadchodzących latach. Realizacja celów w zakresie energii odnawialnej, mocy rezerwowych oraz przyszłej energetyki jądrowej będzie wymagała ogromnych nakładów kapitałowych do 2040 roku.
Scenariusz optymistyczny zakłada wydatki rzędu ponad 440 mld PLN do 2040 roku, w tym ponad 330 mld PLN na sieci dystrybucyjne i ponad 100 mld PLN na sieci przesyłowe.
Analiza przedstawiona przez prezesa ARE Wojciecha Tabisia wskazuje, że moc zainstalowana w energetyce rozproszonej w Polsce może osiągnąć blisko 90 GW w 2030 roku i zbliżyć się do 100 GW w 2035 roku. Wzrost ten oznacza fundamentalną zmianę geograficznego rozkładu generacji energii, odchodząc od scentralizowanych elektrowni węglowych w stronę węzłów regionalnych i lokalnych.
Ograniczenia modelu rynku opartego na miedzianej płycie
Uczestnicy konferencji debatowali nad strukturalnymi niedoskonałościami obecnej architektury polskiego rynku energii. W istniejącym systemie jednolitej ceny (tzw. miedzianej płyty) wyceny energii nie odzwierciedlają regionalnych wąskich gardeł przesyłowych ani lokalnych ograniczeń sieciowych. Tabiś wskazał, że obecny model przerzuca pełny ciężar bilansowania systemu na operatora Polskie Sieci Elektroenergetyczne, nie generując przy tym lokalnych sygnałów cenowych.
Obowiązek stabilności systemu spoczywa wyłącznie w rękach PSE. Naszym zdaniem ten system w nadchodzących latach nie może już tak funkcjonować. Nie daje on jasnych sygnałów, gdzie inwestować w kolejne źródła rozproszone, ani nie dostarcza sygnałów cenowych, gdzie instalować systemy stabilizujące sieć.
Resort analizuje potencjalne przejście na bilansowanie węzłowe, aby stworzyć lokalne zachęty cenowe dla magazynów energii, elektrowni szczytowych i generacji rozproszonej. Jezierowska stwierdziła, że wprowadzenie cen węzłowych pozostaje przedmiotem analiz w ministerstwie.
Europejska suwerenność i wąskie gardła sieciowe
Europejska polityka energetyczna i strategia przemysłowa stanowiły kolejny główny nurt obrad w Katowicach. Minister klimatu i środowiska Miłosz Motyka otworzył konferencję, stwierdzając, że Polska i cała Unia Europejska muszą wzmacniać swoją suwerenność technologiczną poprzez krajowy przemysł i energię odnawialną. Motyka zauważył, że polskie firmy mają już 60% udziału w krajowym łańcuchu dostaw dla lądowej energetyki wiatrowej.
Europa nie będzie silna, jeśli nie będzie posiadała kompetencji przemysłowych, które niestety powoli traci.
Borys Budka, przewodniczący Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego, zauważył, że europejska elektryfikacja wymaga priorytetowego traktowania połączeń sieciowych. Wskazał, że UE musi podwoić udział energii elektrycznej w całkowitym zużyciu energii do 2040 roku, zapewniając jednocześnie przepływy mocy do centrów przemysłowych.
Problemem dzisiaj nie jest budowa kolejnego źródła energii. Problemem jest sieć i dostarczenie energii z tych źródeł tam, gdzie istnieje popyt.
Zamówienia krajowe i kryteria łańcucha dostaw
Spółki skarbu państwa opisały zmiany operacyjne mające na celu zwiększenie udziału krajowego przemysłu (tzw. local content) w kontraktach zakupowych. Prezes Tauron Polska Energia Grzegorz Lot wyjaśnił, że spółka wykluczyła dostawców z krajów trzecich z przetargów tam, gdzie jest to prawnie dopuszczalne, poprzez podniesienie standardów kwalifikacyjnych. Prezes Enei Grzegorz Kinelski wspomniał o trwającym kontrakcie na wdrożenie blisko 3 mln inteligentnych liczników zdalnego odczytu, dostarczanych przez cztery krajowe firmy, w tym toruński Apator. Enea osiągnęła 94–95% udziału local content w swoim segmencie dystrybucji, dzieląc duże przetargi na mniejsze pakiety, co umożliwiło udział małym i średnim przedsiębiorstwom.