Podwójne siły gospodarcze

Dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego Kristalina Georgiewa omówiła globalne wyzwania gospodarcze podczas środowego wystąpienia w Singapurze, poprzedzającego doroczne spotkania MFW i Banku Światowego w Bangkoku. Georgiewa opisała gospodarkę światową jako znajdującą się między dwiema sprzecznymi siłami strukturalnymi: negatywnym szokiem podażowym energii wynikającym z konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz pozytywnym szokiem popytowym napędzanym przez sztuczną inteligencję. Choć globalna aktywność nadal rośnie, dynamika ta grozi pogłębieniem dysproporcji między liderami technologicznymi a krajami rozwijającymi się.

Gospodarka światowa znajduje się między negatywnym szokiem podażowym energii a pozytywnym szokiem popytowym sztucznej inteligencji. Łączny wpływ tych dwóch sił jest bardzo nierównomierny.

Koncentracja technologii i wzrost

Szybka rozbudowa infrastruktury sztucznej inteligencji zmienia globalne wzorce handlu. Sprzęt AI i powiązane produkty technologiczne stanowią obecnie ponad jedną dziesiątą całkowitego światowego handlu towarami. Według szacunków Funduszu, dobrze wdrożona transformacja AI może wygenerować do 0,5 punktu procentowego dodatkowego rocznego wzrostu globalnego. Nakłady inwestycyjne w relacji do produktu krajowego brutto mają przewyższyć historyczne cykle inwestycyjne w koleje, sieci energetyczne i telekomunikacyjne.

Korzyści z tej fali inwestycji pozostają jednak skoncentrowane w niewielkiej grupie krajów. Stany Zjednoczone, Chiny i Indie rozbudowują infrastrukturę, aby przewodzić w usługach AI, podczas gdy garstka gospodarek azjatyckich dostarcza zaawansowane półprzewodniki, układy pamięci, maszyny produkcyjne i robotykę. Georgiewa ostrzegła, że pozostawienie większości innych krajów na marginesie grozi pogłębieniem globalnych pęknięć gospodarczych.

Niezależnie od tego, czy ktoś ją kocha, nienawidzi czy się jej boi, sztuczna inteligencja szybko staje się niezbędnym silnikiem dyktującym trajektorie dobrobytu narodów.

Koszty energii i presja fiskalna

Jednocześnie wysokie ceny energii powiązane z działaniami wojennymi w Zatoce Perskiej nadal obciążają aktywność gospodarczą. Fundusz przewiduje, że koszty energii pozostaną podwyższone do 2027 r., nawet jeśli konflikt zakończy się szybko, ponieważ sezonowy popyt zimowy na półkuli północnej i odbudowa zapasów utrzymują presję wzrostową na ceny. Rosnące koszty energii podniosły ceny nakładów na nawozy, żywność i towary przemysłowe, co zwiększa szerszą presję inflacyjną.

Aby zwalczyć uporczywą inflację, banki centralne wznowiły zacieśnianie polityki pieniężnej. W połowie września amerykańska Rezerwa Federalna podniosła stopy procentowe o 0,25 punktu procentowego do przedziału 3,75%–4,00%, co było pierwszą podwyżką od lata 2023 r. Europejski Bank Centralny podniósł stopę depozytową z 2,25% do 2,50%, a podwyżki stóp wprowadził również Bank Japonii. Georgiewa pochwaliła te reakcje monetarne, ale ostrzegła rządy przed stosowaniem ogólnych dotacji do energii, wzywając do ścisłego targetowania wsparcia w celu ograniczenia rosnącego długu publicznego.

Szoki klimatyczne i prognozy gospodarcze

Presję tę potęguje ponadprzeciętne zjawisko pogodowe El Niño, które zagraża światowym dostawom żywności. Dotkliwe susze zniszczyły zbiory rolne i pogłowie zwierząt w Ameryce Środkowej, a zakłócone monsuny wpłynęły na plony w Indiach. MFW ostrzegł, że wrażliwe gospodarki, w tym Bangladesz, Laos i małe wyspiarskie państwa Pacyfiku, stoją w obliczu zwiększonego ryzyka inflacyjnego i mogą wymagać zewnętrznej pomocy finansowej.

Pomimo tych ryzyk, zewnętrzni analitycy prognozują umiarkowaną globalną ekspansję. Obliczenia Peterson Institute wskazują na realny wzrost gospodarczy na świecie na poziomie 3,2% w 2026 r. i 3,1% w 2027 r. MFW planuje opublikować szczegółowy raport World Economic Outlook we wtorek, przed zgromadzeniem delegatów w Bangkoku.