Populacja Unii Europejskiej znajduje się u progu historycznego punktu zwrotnego, zgodnie z raportem opublikowanym 14 lipca 2026 r. przez Wspólne Centrum Badawcze, instytut działający przy Komisji Europejskiej. Przy 450,6 mln mieszkańców 1 stycznia 2025 r., prognozuje się, że blok osiągnie swój najwyższy w historii poziom 453,3 mln około 2029 r., zanim rozpocznie powolny, ale nieodwracalny spadek, który przekształci gospodarkę kontynentu, rynki pracy i systemy opieki społecznej.
Szczyt i upadek
Po 2029 r. trajektoria populacji UE skręca w dół. Raport prognozuje 445 mln mieszkańców do 2050 r. i 398,8 mln do 2100 r., poziom ostatnio odnotowany w drugiej połowie lat 70. XX wieku. Spadek ten nie ma współczesnego precedensu w czasie pokoju. Mediana wieku wynosi już 44,9 lat w 2025 r., ale dane na poziomie krajów ujawniają głębokie podziały: Irlandia ma 36,9 lat, podczas gdy Włochy mierzą się z medianą 49,1 lat. Do 2100 r. mediana w całej UE ma osiągnąć 51,5 lat.
Dłuższe życie, mniej urodzeń
Europejczycy żyją dłużej niż kiedykolwiek. Długość życia osiągnęła 81,5 lat w 2024 r., przy czym kobiety osiągają 84,1 lat, a mężczyźni 78,9 lat. Do 2100 r. wartości te mogą przekroczyć 90 lat dla kobiet i 86 lat dla mężczyzn. Dziecko urodzone w UE w 2023 r. może już oczekiwać 75,3 lat życia bez poważnej choroby. Jednocześnie dzietność spada od połowy lat 60. XX wieku i wyniosła 1,34 dziecka na kobietę w 2024 r., znacznie poniżej progu zastępowalności pokoleń wynoszącego 2,1, niezbędnego do utrzymania stabilnej populacji bez imigracji.
Strukturalna zmiana w społeczeństwie
Struktura wieku zmienia się szybko. Obecnie około jedna piąta mieszkańców UE ma 65 lat lub więcej; do 2050 r. odsetek ten osiągnie prawie jedną trzecią. Raport ostrzega przed nasilającymi się napięciami międzypokoleniowymi: systemy emerytalne są pod silną presją, rośnie zapotrzebowanie na opiekę nad osobami starszymi, a mieszkania stają się mniej dostępne dla młodszych pokoleń, które napotykają również bezprecedensowe przeszkody w wejściu na rynek pracy i założeniu rodziny.
Napięcia na rynku pracy i ukryte możliwości
Prawie 20% osób w wieku produkcyjnym pozostaje poza rynkiem pracy. Różnica w zatrudnieniu między kobietami a mężczyznami wynosi nadal 10 punktów procentowych, a 8 mln młodych ludzi nie pracuje, nie uczy się ani nie szkoli. Komisja argumentuje, że podniesienie wskaźnika zatrudnienia kobiet i młodzieży, poprawa wydajności oraz zmniejszenie bezrobocia będą niezbędne do zrekompensowania kurczącej się populacji w wieku produkcyjnym.
Żyjemy dłużej i zdrowiej niż kiedykolwiek, to jedno z naszych największych osiągnięć. Ale zmiany demograficzne przekształcają nasze społeczeństwa, gospodarki i rynki pracy, i musimy działać teraz, aby przekształcić tę transformację w szansę.
Srebrna gospodarka i czynnik imigracji
Imigracja odgrywa coraz większą rolę, częściowo rekompensując spadek liczby ludności, ale nie zmienia znacząco trajektorii demograficznej UE – zauważa raport. Zmiana ta tworzy również nowe rynki wokół „srebrnej gospodarki”, z produktami i usługami skierowanymi do osób starszych, szczególnie w dziedzinie zdrowia i technologii. UE przyznaje, że wyzwanie nie polega na odwróceniu trendu, ale na dostosowaniu polityki publicznej do wpływu na potencjał wzrostu, rynki pracy, systemy opieki zdrowotnej, mieszkalnictwo i finanse publiczne.
Okno na dostosowanie jest krótkie. Szczyt demograficzny w 2029 r. oznacza moment, w którym kontynent, który zaprojektował swój model opieki społecznej wokół stale rosnącej, stosunkowo młodej populacji, musi zmierzyć się z nową arytmetyką: mniej pracowników utrzymujących więcej emerytów.