Magdalena Andersson z misją tworzenia rządu po zwycięstwie wyborczym w Szwecji

Przewodniczący przyznaje mandat sondażowy

Przewodniczący szwedzkiego parlamentu Andreas Norlén powierzył liderce Partii Socjaldemokratycznej Magdalenie Andersson zadanie sformowania rządu w piątek, 18 września. Decyzja zapadła po formalnych konsultacjach Norléna z liderami wszystkich ośmiu partii politycznych reprezentowanych w Riksdagu. Norlén przekazał dziennikarzom, że wszyscy liderzy partii zgodzili się, z różnym stopniem entuzjazmu, że powierzenie Andersson mandatu sondażowego po zwycięstwie jej bloku w wyborach jest zasadne.

Norlén formalnie ogłosił decyzję po zakończeniu serii rozmów w Sztokholmie.

Po dzisiejszych rozmowach zdecydowałem się powierzyć liderce Partii Socjaldemokratycznej zadanie podjęcia próby sformowania rządu.

Przewaga parlamentarna i dymisja Kristerssona

Mandat jest następstwem wyborów parlamentarnych, które odbyły się w niedzielę, 13 września. Oficjalne wyniki głosowania opublikowane w czwartek, cztery dni po zamknięciu lokali wyborczych, potwierdziły, że cztery lewicowe partie zdobyły niewielką większość 176 mandatów w 349-osobowym Riksdagu. Socjaldemokraci okazali się największą partią, zdobywając 28% głosów według wstępnych wyników końcowych.

Prawicowa koalicja ustępującego premiera Ulfa Kristerssona zdobyła 173 mandaty. Jego sojusz składał się z trzech partii tworzących rząd mniejszościowy oraz antyimigranckich Szwedzkich Demokratów. Po potwierdzeniu porażki w czwartek, Kristersson złożył na ręce przewodniczącego oficjalną dymisję. Jeśli Andersson nie zdoła zbudować większości, Kristersson pozostaje w gotowości do poszukiwania własnego poparcia parlamentarnego.

Przeszkody koalicyjne i sprzeczne żądania partii

Andersson, która pełniła funkcję pierwszej w historii Szwecji premier w latach 2021–2022, musi zbudować poparcie wśród czterech ideologicznie podzielonych partii: Socjaldemokratów, Partii Zielonych, socjalistycznej Partii Lewicy oraz liberalnej Partii Centrum. Partia Centrum powtórzyła, że sprzeciwi się każdemu rządowi, który zaoferuje stanowiska ministerialne Partii Lewicy. Z kolei Partia Lewicy nalega, że poprze jedynie taką administrację, w której będzie bezpośrednio uczestniczyć jako członek koalicji.

Andersson przyjęła mandat w oświadczeniu opublikowanym w mediach społecznościowych, wzywając frakcje polityczne do porzucenia partyjnych taktyk.

To zadanie, które przyjmuję z wielką pokorą i będę działać konstruktywnie, aby sformować nową administrację.

Andersson dodała, że zamierza kierować administracją, która zrealizuje kierunek wybrany przez wyborców, dążąc do szerokiej współpracy w parlamencie przy jednoczesnym utrzymaniu jedności kraju.

Harmonogram głosowania i zasady konstytucyjne

Norlén wyznaczył termin 28 września na przedstawienie przez Andersson raportu z negocjacji sondażowych. Nowo wybrany Riksdag zbiera się tego dnia, aby wybrać przewodniczącego parlamentu. Zgodnie ze szwedzką procedurą konstytucyjną, przewodniczący może formalnie zgłosić kandydata na premiera do parlamentu najwcześniej 29 września.

Nominowany premier zostaje zatwierdzony, chyba że bezwzględna większość ustawodawców (175 z 349 mandatów) zagłosuje przeciwko niemu. Jeśli ponad połowa parlamentu odrzuci kandydata, proces poszukiwań rozpoczyna się od nowa. Budowanie koalicji w Sztokholmie wymagało historycznie długich negocjacji: formowanie rządu trwało 37 dni po wyborach w 2022 r. oraz 134 dni po głosowaniu w 2018 r.