Rankingi regionalnego indeksu prywatyzacji
Federacja Stowarzyszeń na rzecz Obrony Publicznej Służby Zdrowia (FADSP) zaprezentowała we wtorek dwunasty doroczny raport, monitorujący stopień prywatyzacji opieki zdrowotnej w hiszpańskich wspólnotach autonomicznych. Wspólnota Madrytu odnotowała najwyższy wskaźnik prywatyzacji (34 punkty na 40 możliwych), co oznacza wzrost o 6 punktów w porównaniu z rokiem poprzednim. Na drugim miejscu znalazły się Baleary i Katalonia (po 28 punktów), a kolejne miejsca zajęły Wyspy Kanaryjskie (26 punktów), Kraj Basków (24 punkty) oraz Asturia (23,5 punktu). Na końcu skali znalazły się La Rioja (12 punktów), Murcja (15,5 punktu), Estremadura (17,5 punktu) oraz Kastylia i León (18 punktów), przy średniej krajowej wynoszącej 21,8 punktu. Wskaźniki prywatyzacji wzrosły w ciągu ostatniego roku w dziewięciu regionach: Madrycie, Kraju Basków, Asturii, Kantabrii, Galicji, Katalonii, Nawarrze, Kastylii-La Manchy oraz Kastylii i León.
Ekspansja prywatnych ubezpieczeń i wydatków gospodarstw domowych
Przyjmowanie prywatnej opieki zdrowotnej w Hiszpanii wynika z rosnących opóźnień w dostępie do lekarzy pierwszego kontaktu i specjalistów. Raport wykazał, że w 2025 roku 14,2 mln obywateli posiadało prywatne ubezpieczenie zdrowotne (co stanowi 21% populacji Hiszpanii w 2026 roku), co oznacza wzrost o 81% od czasu pierwszego badania w 2014 roku. Bezpośrednie wydatki gospodarstw domowych na opiekę zdrowotną wzrosły w tym samym okresie o 52,8%, osiągając średnią krajową 566,40 euro na mieszkańca rocznie. W 2025 roku całkowite prywatne wydatki na zdrowie w Hiszpanii wyniosły około 34 mld euro, co stanowi 2,5% produktu krajowego brutto i 27% wszystkich wydatków na opiekę zdrowotną w kraju. Sekretarz FADSP, Sergio Fernández, wyjaśnił, że rosnące czasy oczekiwania zmuszają zamożniejszych obywateli do szukania prywatnych alternatyw.
Coraz więcej osób płaci z własnej kieszeni, aby uzyskać opiekę, której nie mogą otrzymać na czas w publicznym systemie ochrony zdrowia. Uzyskanie wizyty u lekarza pierwszego kontaktu staje się bardzo trudne, konsultacja specjalistyczna trwa miesiącami, a każdy, kto ma środki i może sobie na to pozwolić, szuka wyjścia w sektorze prywatnym. Ci, którzy nie mogą, muszą czekać.
Dysproporcje w kontraktowaniu i trajektorie regionalne
Transfery zasobów publicznych do prywatnych świadczeniodawców poprzez kontrakty (conciertos sanitarios) znacząco różnią się w zależności od wspólnoty autonomicznej. Średnia krajowa udziału budżetów publicznej służby zdrowia przeznaczanych na prywatne kontrakty wynosi 6,29%. Katalonia przeznaczyła na ten cel najwyższy odsetek (21,6%), podczas gdy Madryt 12,0%. Dla porównania, Kastylia i León przeznaczyła 3,7%, Kantabria 3,5%, a La Rioja 2,4%. Liczba prywatnych łóżek szpitalnych również odzwierciedla tę rozbieżność, stanowiąc 54% całkowitej pojemności łóżkowej w Katalonii w porównaniu z 21% w Kastylii i León. Ponadto wydatki na mieszkańca na prywatne ubezpieczenia osiągnęły 381 euro rocznie w Madrycie, w porównaniu z 227 euro w Kastylii i León oraz średnią krajową 210 euro.
Od 2014 roku prywatyzacja rozszerzyła się w każdej wspólnocie autonomicznej z wyjątkiem Murcji i La Rioja. Asturia odnotowała najszybszy wzrost relatywny (95,8%), za nią uplasowały się Estremadura (94,4%), Kastylia-La Mancha (90%) oraz Andaluzja (70%), choć Andaluzja obniżyła swój wynik w ostatnim roku ze względu na przesunięcia budżetowe. Koordynator raportu, José Manuel Aranda, zauważył, że pogorszenie stanu publicznej służby zdrowia sprzyja poleganiu na prywatnych porozumieniach.
Społecznym i politycznym uzasadnieniem prywatyzacji jest założenie, że publiczne usługi zdrowotne są niewystarczające, aby zaspokoić potrzeby populacji.