Trybunał Sprawiedliwości UE odrzuca wniosek Polski o zawieszenie tymczasowej umowy handlowej z Mercosur

Orzeczenie sądu w sprawie tymczasowego stosowania

29 września 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oddalił wniosek Polski o zawieszenie decyzji Rady upoważniającej do tymczasowego stosowania umowy handlowej między Unią Europejską a Mercosur. Thomas von Danwitz, wiceprezes Trybunału, uznał, że Warszawa nie przedstawiła wystarczających dowodów na to, iż tymczasowe ustalenia handlowe wyrządzą europejskim producentom poważną i nieodwracalną szkodę przed wydaniem ostatecznego wyroku.

Polska nie wykazała w wystarczającym stopniu, że wdrożenie decyzji Rady upoważniającej do tymczasowego stosowania tej umowy może spowodować poważną i nieodwracalną szkodę.

Trybunał zaznaczył, że import produktów rolnych z państw Mercosur (Argentyna, Brazylia, Paragwaj i Urugwaj) podlega unijnym normom bezpieczeństwa żywności i standardom sanitarnym, które są równoważne z wymogami krajowymi. Orzeczenie wskazuje również, że Komisja Europejska posiada mechanizmy interwencyjne na wypadek zakłóceń na rynku. Decyzja dotyczy wyłącznie wniosku Polski o środki tymczasowe, podczas gdy główny pozew przeciwko decyzji Rady pozostaje w toku.

Warunki paktu handlowego i wyzwania prawne

Unia Europejska i Mercosur podpisały pakt handlowy 17 stycznia 2026 r., po decyzji Rady z 9 stycznia 2026 r. upoważniającej do jego tymczasowego wdrożenia. Umowa, która weszła w życie 1 maja 2026 r., znosi cła na około 90% towarów importowanych z Ameryki Południowej. Pakt ułatwia europejski eksport samochodów, maszyn, win i alkoholi, jednocześnie ułatwiając dostęp do rynku europejskiego dla południowoamerykańskiej wołowiny, drobiu, cukru, ryżu, miodu i soi.

Państwa członkowskie są podzielone w kwestii umowy. Niemcy i Hiszpania popierają porozumienie, podczas gdy Francja, Polska, Węgry, Irlandia i Austria sprzeciwiają się jego warunkom. W styczniu 2026 r. Parlament Europejski skierował pełny tekst traktatu do TSUE w celu oceny jego zgodności z prawem, co może opóźnić pełną ratyfikację nawet o dwa lata. Premier Donald Tusk początkowo nie zdecydował się na podjęcie kroków prawnych, ale zmienił zdanie w kwietniu 2026 r., składając formalny pozew i wniosek o zawieszenie 10 maja 2026 r.

Krajowy spór polityczny w Polsce

Odrzucenie wniosku wywołało ostre reakcje na polskiej scenie politycznej. Opozycyjni posłowie z Prawa i Sprawiedliwości (PiS) określili działania prawne jako spóźniony manewr, który nie powstrzymał paktu przed majowym wdrożeniem. Prezes PiS Jarosław Kaczyński obarczył winą za orzeczenie bezczynność rządu.

Kolejna porażka rządu Tuska w Europie. Skarga miała być przykrywką, bo wiemy, że Tusk i Krajewski działali pod dyktando Niemiec w sprawie tej umowy.

Szef klubu parlamentarnego PiS Mariusz Błaszczak oraz wiceprezes partii Przemysław Czarnek stwierdzili, że wniosek prawny złożono zbyt późno, po wejściu w życie tymczasowego stosowania umowy. Rzecznik rządu Adam Szłapka odpowiedział podczas konferencji prasowej po posiedzeniu rządu, podkreślając, że początkowe poparcie Rady Europejskiej dla negocjacji z Mercosur miało miejsce za czasów poprzednich premierów z PiS.

W czasach, gdy premierami byli Beata Szydło, a później Mateusz Morawiecki, jednogłośnie przyjmowane konkluzje posiedzeń Rady Europejskiej wzywały do przyspieszenia i bardzo szerokiego traktowania umowy z krajami Mercosur.

Szłapka stwierdził, że zabezpieczenia wynegocjowane przez obecny rząd chronią polskich rolników, zauważając, że polski eksport rolny do krajów Mercosur wzrósł z 4,6 mln euro w poprzednim roku do 5,9 mln euro, podczas gdy import zmalał.